De geopolitieke dimensies van de coup in de Oekraïne
De strijd om macht en invloed


 

Toen in 1991 de Sovjet Unie viel wilde Dick dat het hele Russische imperium zou ineenstorten, zodat Rusland nooit meer zo’n grote dreiging zou kunnen vormen voor de rest van de wereld, deze opmerking is te lezen in de Memoires van Robert Gates, minister van Buitenlandse Zaken uit die tijd. Hij schrijft over de toenmalige minister van Defensie Dick Cheney. Het statement verduidelijkt de huidige geopolitieke dimensies in de Oekraïne en de coupe die daar de laatste maanden heeft plaatsgevonden. Het gaat niet om binnenlandse problemen en al helemaal niet om de democratie en strijd tegen corruptie, het is een internationaal gevecht om macht en invloed. Deze strijd gaat al meer dan 25 jaar terug.

Ook de Financial Times plaatst de recente gebeurtenissen in hetzelfde licht. Op de voorpagina van de krant van 23 februari staat te lezen: het enorme grondgebied tussen de EU en Rusland is al meer dan een kwart eeuw het onderwerp van een geopolitieke strijd tussen het Kremlin en het Westen. Een onhandige poging van president George W. Bush uit 2008 om de Oekraïne en Georgië bij de NAVO te voegen mislukte. De nieuwe revolutie op de breuklijn van Europa biedt hen een tweede kans.

De ontbinding van de Sovjet Unie in 1991 was een onverwachte meevaller voor de imperialistische macht. De Oktoberrevolutie van 1917 had ervoor gezorgd dat een aanzienlijk deel van de wereld niet kapitalistisch kon worden uitgebuit. Dit werd door de internationale bourgeoisie als een probleem beschouwd, zelfs lang nadat de stalinistische bureaucratie het doel van socialistische wereldrevolutie had verraden en een hele generatie van marxistische revolutionairen had omgebracht. De economische en militaire kracht van de Sovjet Unie presenteerde een enorme belemmering voor de wereldhegemonie van Amerika.

Toen de Sovjet Unie uiteenviel werden kapitalistische condities geschapen voor een handjevol oligarchen en internationale bankiers, die de sociale rijkdom, gecreëerd door eeuwen van arbeiders, in een klap plunderden. De sociale vooruitgang op het gebied van scholing, gezondheidszorg, cultuur en infrastructuur werd vernietigd. En dit was nog niet genoeg. Amerika en Europa wilden een Rusland dat nooit meer oppermachtig zou kunnen worden.

De invloedsfeer van de NAVO had in 2009 de meeste Oost Europese al landen opgeslokt. Moskou zorgde ervoor dat sommige landen weerstand konden bieden en Oekraïne lag daarin centraal. Al in 1997 schreef Zbigniew Brzezinski, veiligheidsadviseur van o.a. de Amerikaanse presidenten Carter, Reagan en George Bush sr, dat Moskou zonder de Oekraïne zijn invloed in de voormalige territoria niet kon terugwinnen. Het centrale thema van zijn boek The Grand Chessboard was dat de rol van Amerika in de 21ste eeuw zou afhangen van haar controle over het Midden Oosten en het ontbreken van een dominante antagonistische macht in Europa (zie: “The power struggle in Ukraine and America’s strategy of domination”).

De Westerse regeringen stonden achter de ‘Oranje Revolutie’, een aaneensluiting van grootschalige protesten, demonstraties, stakingen en bezettingen, die vanaf 22 november 2004 van de grond kwamen na de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Oekraïne. Zij financierden deze zelfs. Er kwam een pro-Westerse regering aan de macht voordat binnenlandse problemen voor de val ervan zorgden. Nu willen de VS en de Europese vrienden een nieuwe poging wagen. De mogelijke kans op een militair conflict nemen ze voor lief.

Het Westen wil de ondersteuning van de anti-regering demonstranten in de Oekraïne ombuigen tot een bredere regionale campagne. Een delegatie uit Georgië bezoekt in het voorjaar van 2014 Obama, Biden en Kerry. De premier van Moldavië heeft een afspraak in het Witte Huis. Het belangrijkste agendapunt is de integratie met het Westen. 

Lilia Shetsova (Carnegie Endowment for International Peace) noemt Oekraïne de zwakste schakel in de post-Sovjetketting. Soortgelijke problemen kunnen ook optreden in omliggende landen, zegt zij in de Süddeutsche Zeitung. Radicale elementen, gewapende militante fascistische groeperingen, zullen in bedwang gehouden moeten worden.

Het duurde maar een paar uur totdat de reactionaire sociale inhoud van de omwenteling in Oekraïne duidelijk werd: "Europese waarden", die een massale aanval op de reeds verarmde arbeidersklasse zullen blijken te zijn. Een dreigend faillissement moet worden voorkomen en het IMF eist als voorwaarde voor een lening een zwevende wisselkoers van de Oekraïense hryvnja, de munteenheid van Oekraïne, een strikt bezuinigingsprogramma en een zesvoudige stijging van de gasprijs.

De zwevende koers van de munteenheid zal zorgen voor een enorme inflatie, de stijging van de kosten van het levensonderhoud en snelle verdamping van de spaargelden van de Oekraïners. Het bezuinigingsprogramma zal voornamelijk gericht zijn tegen de pensioenen en sociale uitgaven en de stijging van de gasprijzen zal betekenen dat veel gezinnen hun huizen niet meer kunnen verwarmen.

Oekraïne moet worden teruggebracht tot een land waar goed opgeleide werknemers lonen verdienen die ver onder het niveau van China liggen. Dit is van groot belang voor Duitsland, de op een na grootste handelspartner van de Oekraïne (na Rusland), met investeringen van $ 7.400.000.000, de tweede grootste investeerder in het land.


Terwijl voor de Verenigde Staten de isolatie van Rusland het belangrijkste argument is, interesseert Duitsland zich voor de economische voordelen. Duitsland wil het land vanwege de goedkope arbeidskrachten exploiteren en gebruiken om de lonen in Oost-Europa en Duitsland nog verder naar beneden te halen. Volgens de statistieken van het Duits Economisch Instituut zijn de arbeidskosten in de Oekraïne laag. Met een gemiddelde van € 2,50 loon per uur (brutoloon plus andere kosten) vallen deze al ruim onder die van China (€ 3,17), Polen (€ 6,46) en Spanje (€ 21,88). In Duitsland kost een manuur arbeid € 35,66, 14 keer zoveel dus.Een gemiddeld maandloon in de Oekraïne is 3,073 hryvna (€220).

Voormalig president Yanukovych was een stroman voor de oligarchen. Hij stemde tegen de overeenkomst met de EU, omdat hij vreesde het politiek niet te zullen overleven. Nu wordt zijn ondergang als voorwendsel gebruikt om het leven van de Oekraïners tot een niveau van armoede te brengen. Dit is volstrekt onverenigbaar met de normen van democratie en zal leiden tot nieuwe sociale opstanden.


Door Peter Schwarz, © 2014  Global Research,  27 februari 2014

Bron: http://www.globalresearch.ca/the-geopolitical-dimensions-of-the-coup-in-ukraine/5371219