Twitteren of de ondergang van de wijsheid


Twitteren is in. Steeds meer persbureaus en journalisten baseren er al hun nieuws op. Zo moest CNN onlangs toegeven dat Twitter als eerste de crash van het Turkse vliegtuig in een akker bij de Polderbaan van Schiphol bekend had gemaakt. Twitternieuws verspreidt zich met de snelheid van een virus. Hoogst besmettelijk dus. Twitter komt van het Engels en betekent ‘tjilpen’ of ‘kwetteren’, zoals vooral mussen doen. En wij doen ze na. Iedereen kwettert mee. Zelfs de boekenweek van dit jaar, die in het teken van het dier stond, had als motto ‘tjilp, tjilp’, ontleend aan een gedicht van de overleden Limburgse dichter Jan Hanlo. Of de vinkjes die Charles Darwin onderzocht op de Galapagoseilanden ook tjilpten, is niet bekend. Darwin had niet voor niets zoveel twijfel over de verschillende vinkenbekjes. Tjilp!

Zoals de vogels, zo kwetteren nu ook de mensen er overal op los. De nieuwe taal is ornithodigitaal. Was vroeger turbotaal en sms-smoesertaal in, nu is twitteren favoriet. Onze beschaving maakt snel vooruitgang. Aanpassen of verdwijnen. De vermaarde linguïst Noam Chomsky zal deze nog niet evolutionair aangeboorde mogelijkheid in ons spraak-tjilpcentrum vast wel voorzien hebben. Homo sapiëns blijkt op zijn best te zijn als hij twittert. Door net als mussen en andere kwetteraars te twitteren, toch een grandioze mutatie, kunnen we voortaan alles pijsnel weten. Nou ja, pijlsnel? Alweer zo’n ouderwets woord. Zoals mussen, heikneutertjes, puttertjes, sijsjes, pimpelmeesjes, parkieten, zebravinken en babbelaars (de babbelaar is een heus vogeltje!) erop los kwetteren, zo kwettert homo sapiëns nu alles vliegensvlug de wereld rond. Wie het eerst, het hardst én het meest twittert, wordt het vlugst geloofd. Kwestie van dominantie. De Nieuwe Raad van Kwetterjournalistiek (NRK) heeft dit statutair vastgelegd in de Codex Kwetterarius. Bronnen zijn niet meer nodig. Persbureaus worden ouderwets. Kwetteren maar! Tjilp!

Het lijkt wel alsof we niet meer goed wijs zijn. Wat in onze geest opkomt, gezien wordt, gehoord, geproefd, gevoeld, moet onmiddellijk uitgekwetterd worden. De Franse filosoof Gabriel Marcel schreef in de vorige eeuw al het boek De ondergang van de wijsheid. En als de Spaanse filosoof Ortega Y Gasset nu leefde, zou hij ongetwijfeld ‘De zwermen twitteraars komen eraan’ schrijven als vervolg op zijn De opstand der horden.
Sneller dan de postduif in oorlogstijd een bericht overvloog, vliegen nu de twitterberichten heen en weer. Wie een ‘tweet’ de lucht in wil sturen of er eentje (of meer) wil ontvangen, laat zich eenvoudig registreren op www.twitter.com, het Universele Twitter Persbureau (UTP), dat alle vrije vogels bevoegd laat kwetteren. Het aangepaste spreekwoord luidt: ‘Ieder vogeltje twittert zoals het gebekt is.’ Zelfs ministers twitteren. In Nederland is het de minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen, die alles van twitteren weet. Zijn gekwetter is tot in Afghanistan te horen. Niet voor niets mag hij straks voorzitter zijn van de grote bijeenkomst te Den Haag, waar NAVO-twinkelaar Jaap de Hoop Scheffer ook aanwezig zal zijn. Nederland loopt weer eens voorop, net als toen in Irak. Van de commissie Davids horen we gelukkig even niets meer door de ernstige wereldwijde financiële crisis met al haar bonus-malusaspecten. Zou Jaap in code met Maxime getwitterd hebben over Afghanistan? Tjilp! En zou de voormalige onderminister van Buitenlandse Zaken van de (nog) Verenigde Staten, Richard Armitage, eveneens in code met Jaap getwitterd hebben? Om hem te laten weten dat ook Maxime een heel serieuze kandidaat is om Jaap op te volgen, al is het niet gebruikelijk dat de nieuwe kandidaat weer uit Nederland komt? Tjilp! Zou Obama tussen alle gekijf van de Federal Reservebonzen en superbonussen al van Maxime gehoord hebben? Vast wel, al is het maar om een maximumgrens te trekken.

En zij die níet twittteren, netwerken, chatten, webloggen, facebooken, hyven, poken en sms’en, zijn uit het stenen tijdperk. Geen gek tijdperk overigens, want toen werden de piramides gebouwd. Geen twitteraar die weet hoe ze dat toen deden. Tenzij men luistert naar het gekwetter van Horus, de Egyptische valk, niet te verwarren met de naam van de hotelketen die een grote kwetteraar met lange gele banaansnavel op het dak heeft staan. Wat zou de gekortwiekte oud-minister Vogelaar van al dat getwitter denken?  

Twitteren hoort bij de ondergang van de wijsheid. Het is het teken aan de wand, waar alle wijzen der aarde duizenden jaren geleden al naar verwezen hebben. In zo’n 140 tekens wordt nu de wijsheid verpakt in een ‘tweet’. ‘Als de twitteraars verschijnen in de lucht’, zo luidt een oude Hopi-profetie, ‘is dat het einde van de wereld’. Tjilp! Der Untergang des Abendlandes, zoals de Duitse geschiedfilosoof Oswald Spengler die in twee delen beschreef (1918-1922), wordt nu pas echt goed zichtbaar. Maar ook ver daarbuiten. We zijn een cultuur geworden van omgevallen bibliotheken, digitale encyclopedieën, taallispelaars, draadloze religie van het beeld. Een cultuur van het ruwe stemgeluid en de neergang van de taal, van het verdwijnen van de hoffelijkheid (behalve aan het Hof natuurlijk). Kortom, de kwettercultuur is erin geslaagd om een stille coup te plegen. Een coup de sagesse. Einde van de wijsheid. Einde beschaving. Jammer. Tjilp! Maar beter één twittervogel in de hand dan tien in de lucht.

Wat nu nog overal enthousiast gekwetterd wordt, populair is, het goed doet, stemmen trekt, kan straks wel eens de fuik blijken te zijn waarin alle kwetteraars gevangen worden door de elektronische vangarmen van big brother. Het enige persbureau dat dan nog zal functioneren in de eendimensionale kwettercultuur zal ‘Twitter’ zelf zijn. Maar op dat moment zal ook de schreeuw van de adelaar overal klinken. De adelaar, die zijn vlijmscherpe klauwen uitslaat en op menig vaandel van dictatoriale landen prijkte en prijkt. Het wachten is op de Beroepskwetteraar die als Minister Van Universele Propaganda (MVUP) het bericht zal verspreiden dat de enige oplossing om uit alle mondiale crisissen te komen de Grote Leider is. Eén leider, één wereldregering, één godsdienst. Einde van de vrijheid. Tjilp. Mus is dood.
Ons wordt straks wijsgemaakt via het MVUP, dat duizenden kleurige paradijsvogels komen aanvliegen om onze oorspronkelijke menselijke staat te herstellen. Toch overvalt mij het akelige gevoel dat het vale gieren zullen zijn, die met uitgestoken poten en kale nekken in zwermen op de verschroeide aarde landen. Om onze in ontbinding geraakte cultuur, die de lijkwade al half over haar stervend lichaam heeft getrokken, tot op het bot te verslinden. Tjilp.
Ik weet de titel van het volgende boekenweekgeschenk al. In memoriam Tjilp.




©   Aes Flavum