MONEY, MONEY, MONEY
in a rich man’s world


De grote vijf fossiele brandstoffenmaatschappijen Exxon-Mobil, Royal Dutch-Shell, British Petroleum, Total en Chevron-Texaco boekten in de jaren 2004-2006 hoge winsten.
Hieronder staan deze winsten weergegeven:
 

(x miljoen $)
Exxon
Shell
BP
Texaco
Total
2004
25.330
19.257
17.262
13.328
11.149
2005
36.130
26.261
22.632
14.099
12.643
2006
39.500
26.311
22.286
17.138
12.135
totaal
100.960
71.829
62.180
44.565
36.927


Bij elkaar geteld bedroeg de winst van de vijf maatschappijen $ 315,5 miljard.

Ter illustratie van de spectaculaire winsttoename: in 2002 bedroeg de winst van Exxon nog ‘slechts’ $ 11,4 miljard en die van Shell $ 9,7 miljard.

Niet al het geld dat door een bedrijf wordt gegenereerd (cashflow) wordt als winst verantwoord in de boeken. De geldstroom die door de vijf maatschappijen werd voortgebracht uit de bedrijfsactiviteiten bedroeg over dezelfde periode $ 420,9 miljard.

Dit spectaculaire resultaat kwam vooral tot stand door de hoge olie- en gasprijzen. De hoge prijzen zouden worden veroorzaakt door de sterk stijgende vraag en het (in de nabije toekomst) verminderende aanbod. Op de juistheid van deze beweringen wordt in dit artikel niet verder ingegaan, hoewel ook over dit onderwerp veel te zeggen valt.
Het is logisch om te veronderstellen dat een onderneming die voorziet dat het door haar geleverde product in de toekomst steeds schaarser gaat worden, naar alternatieven gaat zoeken om haar voortbestaan veilig te stellen. Het zou volgens deze redenering verstandig zijn om het geld dat nu wordt verdiend volledig te investeren in de ontwikkeling van andere energiebronnen. Kennelijk denken de grote olie- en gasmaatschappijen hier anders over, want in de jaren 2004-2006 hebben ze minder dan 1% van de $ 420,9 miljard cashflow geïnvesteerd in de ontwikkeling van niet-fossiele energiebronnen zoals biobrandstof, water, wind en zon, en aan onderzoek daarnaar.

De vijf maatschappijen investeren vanzelfsprekend wel, maar dan grotendeels in technieken om olie en gas op te sporen en te winnen. In het jaarverslag van Exxon-Mobil staat te lezen dat met behulp van nieuwe technologie de oliereserves tot ver na 2030 exploitabel zullen zijn. Aan dit type investeringen hebben de vijf maatschappijen ongeveer 50% van de $ 420,9 miljard uitgegeven.
De ondernemingen in de olie- en gasindustrie zien dus kennelijk vooralsnog de noodzaak niet in van een overgang van de fossiele producten olie en gas naar andere energiebronnen.

Opmerkelijker nog dan het investeringsbeleid van de grote vijf is de drang om het hun aandeelhouders naar de zin te maken. De vijf maatschappijen betaalden over de periode 2004-2006 $ 219,4 miljard uit aan de aandeelhouders. Dit bedrag is even omvangrijk als dat wat werd uitgegeven voor alle investeringen die de vijf maatschappijen in de periode 2004-2006 hebben gedaan.
Anders gezegd: 70% van de winst werd uitgekeerd aan de aandeelhouders.

De aandelen van beursgenoteerde bedrijven staan niet op naam. Het is daarom moeilijk om na te gaan wie de aandeelhouders zijn en hoeveel aandelen een individuele aandeelhouder heeft. Tenzij het gaat om instituten zoals pensioenfondsen en beleggingsinstellingen.

De vijf maatschappijen keerden over de periode 2004-2006 $ 94,9 miljard uit aan dividend. Dit is 30% van de winst. Dividenden worden in gelijke bedragen per aandeel uitbetaald. Dus hiervan heeft iedere aandeelhouder geprofiteerd, evenredig met het aantal aandelen dat op dat moment in zijn of haar bezit was.

De vijf maatschappijen hebben echter ook op grote schaal hun aandelen teruggekocht van aandeelhouders tegen de op dat moment geldende marktprijs. Exxon bijvoorbeeld heeft in 2005 268 miljoen aandelen ingekocht voor een totaalbedrag van $ 18,2 miljard en in 2006 401 miljoen aandelen voor $ 29,8 miljard. Hierdoor kocht Exxon in twee jaar tijd ongeveer 10% terug van de 6,5 miljard aandelen die deze maatschappij in omloop had gebracht.
Shell kocht in 2005 157 miljoen aandelen in voor een bedrag van $ 5 miljard en in 2006 245 miljoen aandelen voor een bedrag van $ 8,2 miljard.
De vijf maatschappijen samen kochten in de periode 2004-2006 voor een totaalbedrag van
$ 124,6 miljard in aan aandelen. Tenzij het om instituten gaat is het niet bekend welke aandeelhouders hun aandelen aan de maatschappijen hebben verkocht.

De financieel deskundigen stellen dat inkoop van eigen aandelen gerechtvaardigd is als er sprake is van ‘overtollige’ cashflow. Inkoop van eigen aandelen vergroot de winst per aandeel en verhoogt daardoor de marktwaarde per aandeel.

Waarom is het echter nodig de winst per aandeel nog verder te verhogen bij bedrijven die al spectaculaire winsten en dus een grote toename van de winst per aandeel hebben geboekt in de afgelopen drie jaar? Bovendien is de invloed van inkoop op de winst per aandeel bij giganten zoals deze vijf olie- en gasmaatschappijen verhoudingsgewijs niet groot. De winst per aandeel is bij Exxon-Mobil bijvoorbeeld in vijf jaar gestegen van $ 1,69 naar $ 6,68 per aandeel. De invloed van de inkoop van aandelen op deze stijging is beperkt tot niet meer dan een dollar.
En wat is ‘overtollige’ cashflow voor ondernemingen in een bedrijfstak met schaars wordende producten, waarvoor tevens geldt dat men de winst zoveel mogelijk zou moeten herinvesteren om de continuïteit naar de toekomst toe veilig te stellen?

De vraag waarom de vijf grote maatschappijen zo genereus zijn naar de aandeelhouders blijft daarom grotendeels onbeantwoord. Hieraan kan in het bijzonder voor wat betreft de inkoop van eigen aandelen nog een intrigerende vraag worden toegevoegd:

Waar ging al dit geld naar toe?




Januari 2008
© Werkgroep Wij Worden Wakker